लेखक : राजकुमार हुमागाँई,(नेता/नेतृत्वकर्ता, समाजसेवी)

आज असार १५ हो। खेतमा रोपाइँ गर्ने, हिलो खेल्ने, असारे भाका गाउने र दही–चिउरा खाने दिन। सामाजिक सञ्जाल रंगिएको छ, नेतादेखि कर्मचारीसम्म खेतमा ओर्लिएर फोटो खिचिरहेका छन्। तर एउटा प्रश्न भने अझै उभिएको छ—के असार १५ को उत्साह वर्षभरि पनि खेतमै देखिन्छ?

नेपाललाई उर्वर भूमि भएको देश भनिन्छ। हिमालबाट बग्ने पानी, उब्जाउ माटो र मेहनती किसान हाम्रो पहिचान हुन्। तर विडम्बना, आज हजारौँ बिघा खेतीयोग्य जमिन बाँझै छ। गाउँका खेत उजाड छन्, युवाका हात विदेशिएका छन्, अनि हाम्रो भान्सामा पाक्ने चामलको ठूलो हिस्सा विदेशबाट आएको हुन्छ। कृषि प्रधान देश भनेर गर्व गर्ने हामी, वर्षको अधिकांश समय भारतलगायत अन्य मुलुकबाट चामल आयात गर्न बाध्य छौँ।

धान दिवसको वास्तविक अर्थ हिलो खेल्नु वा तस्वीर खिच्नु मात्र होइन। यसको सार भनेको किसानलाई सम्मान, कृषि उत्पादनमा वृद्धि र खाद्यान्नमा आत्मनिर्भरता हो। किसानलाई एक दिनको सम्मानले मात्र पुग्दैन, वर्षभरि उत्पादन गर्न सक्ने वातावरण चाहिन्छ। समयमै मल, गुणस्तरीय बीउ, सिँचाइ, आधुनिक प्रविधि, उचित मूल्य र बजारको सुनिश्चितता राज्यको पहिलो दायित्व हुनुपर्छ।

राजनीतिक भाषणमा आत्मनिर्भरताको नारा धेरै सुनिन्छ। तर नाराले खेत हरियाली हुँदैन। नीति, योजना र व्यवहारले मात्र उत्पादन बढ्छ। जबसम्म किसानले आफ्नो पसिनाको उचित मूल्य पाउँदैनन्, तबसम्म खेत बाँझै रहनेछ र देशले खाद्यान्नका लागि विदेशी ढोका ढकढक्याइरहनुपर्नेछ।

पत्रकारिताको दृष्टिले हेर्दा, धान दिवसको समाचार हिलोमा रमाइरहेका दृश्यमा सीमित हुनु हुँदैन। वास्तविक समाचार त त्यो दिन हुनेछ, जब नेपालले आफ्नै उत्पादनले आफ्ना नागरिकको पेट भराउन सक्नेछ। जब किसान ऋण, मल र बजारको चिन्ताबाट मुक्त हुनेछ। जब युवा विदेश होइन, आफ्नै खेतमा भविष्य देख्नेछन्।

साहित्यले भन्छ— "हिलोले लतपतिएको किसानको शरीर होइन, त्यो त राष्ट्रको भविष्य बोकेको पसिना हो। खेतमा रोपिएको धानको बेर्ना मात्र होइन, त्यहीँबाट आत्मनिर्भर नेपालको सपना पनि उम्रिन्छ।"

आज हामी सबैले एउटा संकल्प गरौँ—असार १५ लाई एक दिनको उत्सवमा सीमित नगरौँ। किसानलाई वर्षका ३६५ दिन साथ दिने वातावरण निर्माण गरौँ। आफ्नै खेतबारी हरियाली बनाऔँ, आफ्नै माटोमा पसिना बगाऔँ, आफ्नै उत्पादन खाऔँ र अर्को देशको भरमा बाँच्नुपर्ने बाध्यता अन्त्य गरौँ।

जय किसान!

जय कृषि!

जय असार १५!

जय राष्ट्रिय धान दिवस!