काठमाडौं । तीज आउँदै गर्दा नेपाली समाजमा एउटा छुट्टै किसिमको चहलपहल सुरु हुन्छ । टाढा रहेका दिदीबहिनी माइतीघर सम्झन्छन्, वर्षौँपछि भेट हुने आफन्तको अनुहारमा खुसी देखिन्छ र घर–घरमा दरको तयारीसँगै तीजका गीत गुञ्जिन थाल्छन् । यही मौलिक भावनालाई समेट्दै गायिका यशोदा पराजुलीको प्रस्तुतिमा नयाँ तीज गीत ‘माइतीघरको सम्झना बोकेर’ सार्वजनिक भएको छ ।
गीतमा यशोदा पराजुलीसँगै सरिता शाही, झुमा निरौला र सर्मिला मल्लको सहभागिता रहेको छ । गीतको शीर्षकले नै तीजको अवसरमा चेलीबेटीले माइतीघर, आमाबुबा तथा दिदीबहिनीप्रतिको माया र सम्झनालाई केन्द्रमा राखेको संकेत गर्छ ।यशोदा/गणेश पराजुली प्रस्तुत यस गीतको भिडियो समान अधिकारीले तयार पारेका हुन् ।
चलचित्र विकास बोर्डको हलमा आयोजित विशेष कार्यक्रमका बीच उक्त सांगीतिक कोसेली सार्वजनिक गरिएको थियो। कार्यक्रममा नेपाली गीत–संगीत क्षेत्रका अग्रज तथा स्थापित कलाकारदेखि पछिल्लो पुस्ताका उदाउँदा कलाकारसम्मको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा नेपाली कला तथा संगीत क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएका ख्यातिप्राप्त कलाकारको उपस्थिती थियो । चलचित्र विकास बोर्डको अदक्ष्य दिनेश डिसी समेतको उपस्थिति रहेको थियो ।साथै, कार्यक्रममा गीत–संगीत क्षेत्रको विकास, पुस्तान्तरण र कलाकारहरूको योगदानबारे समेत विचार–विमर्श गरिएको थियो।
तीजलाई केवल गीत–संगीत, नाचगान र दर खाने पर्वका रूपमा मात्र नभई माइती र चेलीबीचको आत्मीय सम्बन्ध, बाल्यकालको सम्झना र पारिवारिक भेटघाटको पर्वका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिएको यो गीतले विशेषतः माइतीघर सम्झिने चेलीको भावनालाई पर्दामा उतार्न खोजेको देखिन्छ ।
तीजको माहोल, दर खाने रमाइलो, दिदीबहिनीको जमघट र माइतीघर पुग्दाको खुसीलाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गरिएको छ । तीज आएपछि वर्षभरि आ–आफ्नो व्यस्ततामा रहेका चेलीबेटीहरू माइतीघर पुग्ने, आमाबुबासँग बसेर दर खाने, दिदीबहिनी तथा साथीभाइसँग भेट्ने र पुराना सम्झना साट्ने नेपाली सामाजिक परम्पराको झल्को भिडियोमा देख्न सकिन्छ ।
तीज मनाउँदा अनावश्यक खर्च र देखासिकी गर्नुभन्दा आफ्नो क्षमता र अवस्था हेरेर सरल तथा मौलिक रूपमा पर्व मनाउनुपर्ने सन्देश पनि गीतले दिन खोजेको छ । महँगा पहिरन, भोजभतेर र खर्चिलो तडकभडकभन्दा परिवारसँग बसेर मिठो खुसी साट्नु, माइतीको माया सम्झनु र आफ्ना परम्परा जोगाउनु नै तीजको वास्तविक सुन्दरता हो । आफ्नो गच्छेअनुसार रमाउने र ऋण गरेर वा अरूलाई देखाउनकै लागि खर्च नगर्ने संस्कारतर्फ पनि गीतले ध्यानाकर्षण गराएको छ ।
आजको पुस्तामा तीज मनाउने शैली फेरिँदै गए पनि माइतीघरको माया र आमाबुबाप्रतिको आत्मीयता भने उस्तै रहेको सन्देश गीतले दिन खोजेको छ । शहरको व्यस्त जीवन, विदेश तथा टाढा–टाढा रहेका परिवारका सदस्यबीच पनि तीजले एकपटक फेरि सम्बन्धलाई नजिक ल्याउने अवसर दिने भाव यस गीतको मूल आकर्षण बनेको छ ।
‘तीज भनेकै भेटघाट र आत्मीयताको पर्व हो’ भन्ने भावलाई बल दिएको छ । तीजमा माइतीघर सम्झने, आफन्तसँग रमाउने र दरको स्वादमा बाल्यकालको सम्झना खोज्ने सामान्य चेलीझैँ देखिनु भिडियोको अर्को रोचक पक्ष बनेको छ ।
माइतीघरको सम्झना बोकेर’ नाम आफैँमा पनि गीतको भावको संकेत हो । तीजमा चेलीको मन सबैभन्दा पहिले पुग्ने ठाउँ माइतीघर हो । दरको थाल, आमाको हातको स्वाद, बाबुको माया, दिदीबहिनीको हाँसो र बाल्यकाल बिताएको आँगन—यी सबै सम्झनाले तीजलाई अन्य चाडभन्दा भावनात्मक बनाउँछन् । गीतले यही संवेदनालाई आधुनिक भिडियोको माध्यमबाट नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने प्रयास गरेको देखिन्छ ।
गीतको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष तीजको मौलिक सामाजिक भावनालाई रमाइलो र मनोरञ्जनसँग जोड्नु हो । पछिल्लो समय तीज गीतहरूमा मनोरञ्जन, फेसन र आधुनिक जीवनशैलीका विषयले स्थान पाउँदै आएका बेला ‘माइतीघरको सम्झना बोकेर’ले भने माइती, परिवार, भेटघाट र आत्मीयतालाई कथाको केन्द्रमा राखेको छ ।
तीजको रमाइलोभित्र लुकेको एउटा गहिरो सत्य पनि गीतले सम्झाउँछ—चेली जहाँ पुगे पनि माइतीघरको सम्झना मनबाट कहिल्यै टाढा हुँदैन । वर्षमा एकपटक भए पनि माइतीको आँगनमा पुग्ने, आमाबुबासँग बसेर दर खाने र दिदीबहिनीको हात समाएर हाँस्ने चाहना नै धेरै चेलीका लागि तीजको सबैभन्दा ठूलो खुसी हो ।
त्यसैले ‘माइतीघरको सम्झना बोकेर’लाई केवल अर्को तीज गीतका रूपमा भन्दा पनि तीजको रमाइलोभित्र लुकेको माइतीको माया, पारिवारिक आत्मीयता र चेलीको भावनालाई सम्झाउने सांगीतिक प्रस्तुतिका रूपमा लिन सकिन्छ ।
तीजमा माइतीघर सम्झने र दिदीबहिनीको भेटघाटलाई महत्व दिने भावका कारण गीतले यस वर्षको तीजमा दर्शक–श्रोतासँग भावनात्मक सम्बन्ध बनाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
