काठमाडौँ । रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपछि चीनमा अलपत्र परेका नेपाली नागरिकहरू स्वदेश फर्किने क्रम जारी रहेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार तातोपानी नाकाबाट हालसम्म ५३६ नेपाली नेपाल फर्किसकेका छन् ।
मन्त्रालयले दिएको जानकारीअनुसार थप १०६ जना नेपाली आज नेपाल फर्कने क्रममा छन् । बाढीबाट प्रभावित भएर नेपाल आउन चाहने नागरिकलाई सुरक्षित रूपमा स्वदेश ल्याउन चिनियाँ अधिकारीसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा जारी खोज तथा उद्धार अभियानबाट हालसम्म १३ हजार ३९६ जनाको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएकामध्ये ३०० भन्दा बढी विदेशी नागरिक रहेका छन् । पछिल्ला चार दिनमा मात्रै चार जनालाई जीवितै उद्धार गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट दुई नेपाली, त्रिशूली–१ को सुरुङबाट एक चिनियाँ नागरिक तथा बेत्रावतीस्थित एक घरबाट एक नेपालीलाई जीवितै उद्धार गरिएको हो ।
यद्यपि बाढीबाट ठूलो मानवीय क्षति भएको छ । मन्त्रालयका अनुसार ३५ देशका करिब ६०० विदेशी नागरिकसहित झण्डै पाँच हजार व्यक्ति अझै बेपत्ता छन् । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा हालसम्म एक हजार ३५५ वटा शव फेला परेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
खोज तथा उद्धार कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन नेपालसँगै विभिन्न मुलुकका विशेषज्ञ टोली परिचालन भएका छन् । भारत, चीन र कोरिया गणतन्त्रका सुरुङ उद्धार टोलीले नेपाली सेनासँग समन्वय गरी काम गरिरहेका छन् भने संयुक्त अरब इमिरेट्स र मलेसियाका विशेषज्ञ टोली पनि उद्धार अभियानमा संलग्न छन् ।
माथिल्लो त्रिशूली–१, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’, चिलिमे, रसुवागढी र लाङटाङलगायत प्रभावित जलविद्युत् आयोजनामा खोज तथा उद्धारलाई निरन्तरता दिन थप उपकरण र प्राविधिक जनशक्ति परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
उद्धार अभियानमा देखिएको प्राविधिक कठिनाइलाई ध्यानमा राख्दै सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग अत्याधुनिक उपकरण उपलब्ध गराउन पुनः आग्रह गरेको छ । उच्च क्षमताका ड्रोन, लिडार प्रविधि, बेली ब्रिज, महामारी नियन्त्रणका सामग्री, डीएनए परीक्षण किट, उच्च क्षमताका सर्ज पम्प, प्रयोगशाला फ्रिजर तथा हिलो र सुरुङमा उद्धार गर्न प्रयोग हुने विशेष पोसाक उपलब्ध गराउन अपिल गरिएको छ ।
सरकारले विपद् प्रतिकार्यका लागि आफ्ना उपलब्ध स्रोतसाधन परिचालन गरिरहेको भए पनि बाढीको व्यापकता र प्रभावित क्षेत्रको भौगोलिक कठिनताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग निरन्तर आवश्यक रहेको जनाएको छ ।
यसैबीच प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले विभिन्न मुलुकका समकक्षीसँग उद्धार तथा राहतका विषयमा निरन्तर समन्वय गरिरहेका छन् । सोमबार माल्दिभ्सका विदेशमन्त्री इरुथिशाम आदमले परराष्ट्रमन्त्री खनालसँग टेलिफोन संवाद गर्दै सहयोग र समन्वयबारे छलफल गरेकी थिइन् ।
बाढी प्रभावितको खोजी तथा उद्धारका साथै शव पहिचानका लागि भारत, चीन, जापान, सिङ्गापुर र कोरिया गणतन्त्रका फरेन्सिक विशेषज्ञ टोली नेपाल प्रहरीसँग सहकार्य गरिरहेका छन् । उनीहरूले डीएनए नमुना संकलन, परीक्षण तथा पहिचानको काम अघि बढाइरहेका छन् ।
नेपाललाई विपद् प्रतिकार्यमा भारत, चीन, यूएई, बेलायत, जापान, अमेरिका, कतार, सिङ्गापुर, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, जर्मनीलगायत विभिन्न देश तथा युरोपेली संघ, एसियाली विकास बैंक, विश्व बैंक र संयुक्त राष्ट्रसंघबाट सहयोग प्राप्त भइरहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत, शव पहिचान तथा बेपत्ताको खोजी कार्यलाई निरन्तरता दिइएको छ भने चीनमा रोकिएका नेपालीको सुरक्षित स्वदेश फिर्तीका लागि समेत सरकारी तहबाट आवश्यक समन्वय भइरहेको छ ।
