काठमाडौँ । नेकपा एमालेको राजनीतिक यात्रा विभिन्न चरणमा नेतृत्व परिवर्तन, पार्टी विभाजन र पुनःएकीकरण हुँदै अघि बढेको छ ।
पार्टीको नेतृत्व इतिहास हेर्दा सीपी मैनाली, झलनाथ खनाल, मदन भण्डारी, माधवकुमार नेपाल हुँदै केपी शर्मा ओलीसम्म पुगेको देखिन्छ ।
एमालेको गठन अघि तत्कालीन एमाले राजनीतिमा सक्रिय रहेका ओली २०४७ सालमा एमाले गठन भएपछि केन्द्रीय सदस्य हुँदै पार्टीको प्रभावशाली नेतृत्वमा स्थापित भए ।
२०५४ को छैटौँ महाधिवेशनमा उनले प्रस्तुत गरेको ‘शक्ति सञ्चय’सम्बन्धी कार्यनीति पारित भएको थियो । ओलीको नेतृत्व यात्रा सधैँ सहज भने रहेन ।
२०६५ सालको आठौँ महाधिवेशनमा झलनाथ खनालसँग अध्यक्ष पदमा प्रतिस्पर्धा गर्दा ओली पराजित भए । त्यसपछि पनि उनी पार्टीको प्रभावशाली नेताका रूपमा रहे ।
२०७१ सालमा भएको नवौँ महाधिवेशनबाट ओली एमाले अध्यक्ष बने । त्यसयता उनी पार्टीको नेतृत्वमा निरन्तर रहँदै आएका छन् । एमाले र माओवादी केन्द्रबीच २०७५ सालमा एकता भएर नेकपा बनेपछि पनि ओली अध्यक्ष बनेका थिए । नेकपा विभाजनपछि एमाले पुनःस्थापित हुँदा उनी फेरि पार्टी अध्यक्षको भूमिकामा फर्किए ।
पछिल्लो समय भने एमालेभित्र ओलीको नेतृत्वलाई लिएर पुनः बहस चर्किएको छ । २०८३ सालमा भएको निर्वाचनपछि पार्टीको नेतृत्व पुनर्गठन, पुस्तान्तरण र संगठन सुधारको विषय उठेको छ । महासचिव शंकर पोखरेलसहित केही नेताले नेतृत्व हस्तान्तरणको बहस अघि सारेका छन् । तत्काल ओलीलाई हटाउने प्रस्तावलाई पार्टीको कार्यदलले अघि नबढाउने निर्णय गरेको छ ।
एमालेको विधानअनुसार अध्यक्ष परिवर्तनका लागि विशेष महाधिवेशनको प्रक्रिया आवश्यक पर्न सक्छ । त्यसका लागि निश्चित संख्यामा जिल्ला कमिटी वा राष्ट्रिय महाधिवेशन प्रतिनिधि परिषद्को समर्थन जुटाउनुपर्ने व्यवस्था छ । यही कारण अहिलेको नेतृत्व विवाद केवल व्यक्तिको प्रश्न नभई पार्टीको विधान, संगठन पुनर्गठन र पुस्तान्तरणसँग जोडिएको विषय बनेको छ ।
यसरी एमालेको करिब पाँच दशकको यात्रामा पटक–पटक नेतृत्व फेरिए पनि ओली लामो समयसम्म पार्टीको मुख्य शक्ति केन्द्रका रूपमा रहँदै आएका छन् । अहिले भने उनको नेतृत्व निरन्तर रहने कि पुस्तान्तरणको बाटो खुल्ने भन्ने विषय एमालेभित्रको प्रमुख बहस बनेको छ ।
