काभ्रेपलाञ्नचोक । बनेपा नगरपालिका–खड्पु क्षेत्रमा पुण्यमाता खोलामा पानीको बहाव बढेसँगै पुल आसपासका क्षेत्रमा डुबानको जोखिम बढेको छ। लगातारको वर्षाका कारण पुण्यमाता खोलाले पुलसमेत छोएको अवस्थामा पुगेपछि आसपासका बस्ती तथा सडक क्षेत्रमा समेत जोखिम बढेको हो। काभ्रेको मुख्य बजार क्षेत्र आसपासमा समेत वर्षाको पानीको उचित निकास नहुँदा डुबानको समस्या दोहोरिन थालेको छ।
वर्षायाममा प्रत्येक पटक यस्ता समस्या दोहोरिन थालेपछि तत्काल उद्धार र राहतमा मात्र सीमित नभई यसको दीर्घकालीन समाधान खोज्न आवश्यक देखिएको छ। विशेषगरी पुण्यमाता खोलाको बहाव क्षेत्रको अध्ययन गरी खोलाको प्राकृतिक बहाव अवरुद्ध भएका स्थान पहिचान गर्नुपर्ने देखिन्छ।
सम्बन्धित स्थानीय तह, जिल्ला प्रशासन, सडक तथा खानेपानी निकाय र अन्य सरोकारवाला निकायले संयुक्त रूपमा खोलाको बहाव क्षेत्रको निरीक्षण गरी आवश्यक स्थानमा खोलाको सफाइ, अवरोध हटाउने, तटबन्ध निर्माण तथा पुलको क्षमता अध्ययन गर्नुपर्छ। साथै बजार क्षेत्रमा वर्षाको पानी निकासका लागि पर्याप्त र व्यवस्थित नाला तथा ढल प्रणाली निर्माण गर्न आवश्यक छ।
अल्पकालीन रूपमा जोखिममा रहेका बस्ती र सडक क्षेत्रमा तत्काल निगरानी बढाउने, पानीको सतह बढेमा स्थानीयलाई समयमै सूचना दिने तथा आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ। दीर्घकालीन रूपमा भने पुण्यमाता खोलाको बहाव क्षेत्रको वैज्ञानिक अध्ययन गरी बाढी नियन्त्रण तथा पानी निकासको एकीकृत योजना लागू गर्नुपर्ने देखिन्छ।
प्राकृतिक विपद् आउँदा सरकार र स्थानीय तहको मात्र जिम्मेवारी नभई नागरिकको पनि उत्तिकै भूमिका हुन्छ। त्यसैले खोलाको बहाव क्षेत्रमा फोहोर नफाल्ने, पानीको निकास अवरुद्ध हुने गरी संरचना नबनाउने र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा सावधानी अपनाउनेतर्फ स्थानीयवासी पनि सचेत हुन आवश्यक छ।
हरेक वर्ष वर्षात्को समयमा डुबानको समस्या दोहोरिने तर स्थायी समाधान नखोजिने हो भने आगामी दिनमा जनधनको क्षति अझ बढ्न सक्छ। त्यसैले अहिले देखिएको जोखिमलाई चेतावनीका रूपमा लिएर पुण्यमाता खोलाको व्यवस्थापन, पुलको क्षमता मूल्याङ्कन र बजार क्षेत्रको प्रभावकारी ढल तथा नाला व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता छ।
