काठमाडौं । धेरैले गर्धन कालो देखिनुको मुख्य कारण फोहोर वा सरसफाइको कमी हो भन्ने ठान्छन्। तर स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार यो धारणा सधैं सही हुँदैन। कतिपय अवस्थामा गर्धनको कालोपन शरीरभित्रको स्वास्थ्य समस्याको संकेत पनि हुन सक्छ।

चिकित्सकीय भाषामा गर्धनको यस्तो कालोपनलाई एक्यान्थोसिस निग्रिकान्स (Acanthosis Nigricans) भनिन्छ। यो अवस्था प्रायः इन्सुलिन प्रतिरोध, मोटोपना, हार्मोन असन्तुलन, पीसीओएस (PCOS) तथा केही व्यक्तिमा आनुवंशिक कारणले पनि देखिन सक्छ।

उपचार के हो?

विशेषज्ञहरूका अनुसार केवल छाला गोरो बनाउने क्रिम प्रयोग गरेर यो समस्या पूर्ण रूपमा समाधान हुँदैन। यसको प्रभावकारी उपचारका लागि समस्या उत्पन्न गर्ने मूल कारण पहिचान गरी त्यसको व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ। तौल नियन्त्रण, इन्सुलिन प्रतिरोध कम गर्ने उपाय अपनाउने तथा पीसीओएसजस्ता अवस्थाको उचित उपचारले सकारात्मक परिणाम दिन सक्छ।

यदि गर्धनको कालोपन धेरै बढेको छ भने छाला रोग विशेषज्ञको परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ। आवश्यकताअनुसार केमिकल पिल, लेजर उपचार वा अन्य चिकित्सकीय विधि अपनाउन सकिने विज्ञहरू बताउँछन्।

कुन परीक्षण आवश्यक पर्न सक्छ?

लामो समयदेखि गर्धन कालो रहिरहने र सामान्य सफाइ गर्दा पनि नहट्ने अवस्थामा केही स्वास्थ्य परीक्षण गर्न सिफारिस गरिन्छ। विशेषगरी फास्टिङ ब्लड सुगर र फास्टिङ इन्सुलिन परीक्षणले इन्सुलिन प्रतिरोध वा मधुमेहसँग सम्बन्धित समस्या पहिचान गर्न सहयोग गर्न सक्छ।

घरमै के–कस्ता सावधानी अपनाउने?

छाला विशेषज्ञहरूका अनुसार रेटिनोइड, युरिया वा ल्याक्टिक एसिडयुक्त केही क्रिमले कालोपन केही हदसम्म कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्। तर यस्ता औषधि चिकित्सकको सल्लाहमा मात्र प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

त्यसैगरी, गर्धनलाई धेरै जोडले रगड्ने, ब्लीच प्रयोग गर्ने वा छालामा अत्यधिक घर्षण हुने गतिविधिबाट जोगिनुपर्छ। नियमित रूपमा छाला सफा राख्ने, मोइस्चराइजर र सनस्क्रिन प्रयोग गर्ने तथा अत्यन्त टाइट कपडा लगाउनबाट बच्ने बानीले पनि छालाको स्वास्थ्य जोगाउन मद्दत पुग्छ।