काठमाडौं । बिहान उठेदेखि राति नसुतेसम्म मोबाइल, कम्प्युटर र टेलिभिजनको स्क्रिनमा बिताउने समय पछिल्लो समय धेरैको दैनिकी बनेको छ। काम, अध्ययन, सामाजिक सञ्जालदेखि मनोरञ्जनसम्मका लागि स्क्रिनमा निर्भरता बढ्दै जाँदा आँखासम्बन्धी समस्या पनि बढ्न थालेका छन्।
लामो समयसम्म स्क्रिन हेर्दा आँखा पोल्ने, सुख्खा हुने, रातो हुने, चिलाउने तथा टाउको दुख्ने जस्ता समस्या देखिन सक्छन्। कतिपयलाई केही समय स्क्रिन हेरेपछि वस्तु धमिलो देखिने वा आँखामा भारीपन महसुस हुने गर्छ।
विशेषगरी लगातार मोबाइल वा कम्प्युटर प्रयोग गर्दा मानिसले सामान्य अवस्थाको तुलनामा कम पटक आँखा झिम्क्याउने भएकाले आँखाको सतहमा रहेको आँसु छिटो सुक्न सक्छ। यसले आँखामा सुख्खापन र जलन बढाउन सक्छ।
समस्या आँखामा मात्रै सीमित नहुन सक्छ
स्क्रिनको अत्यधिक प्रयोगले आँखामा असहजता ल्याउनुका साथै घाँटी, काँध र ढाडमा समेत समस्या निम्त्याउन सक्छ। लामो समय एउटै आसनमा बसेर मोबाइल वा कम्प्युटर चलाउँदा शरीरको मुद्रा बिग्रिन सक्छ।
त्यसैगरी, राति अबेरसम्म मोबाइल चलाउने बानीले निद्राको समय र गुणस्तरमा समेत असर पार्न सक्छ। पर्याप्त निद्रा नहुँदा अर्को दिन थकान, ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ र काम गर्ने क्षमतामा कमी महसुस हुन सक्छ।
आँखालाई आराम दिन के गर्ने ?
विशेषज्ञहरूले लामो समय स्क्रिन प्रयोग गर्ने व्यक्तिले बीच–बीचमा आँखालाई आराम दिनुपर्नेमा जोड दिँदै आएका छन्। केही समय स्क्रिनबाट नजर हटाएर टाढाको वस्तु हेर्ने, पर्याप्त झिम्क्याउने र आवश्यकताअनुसार स्क्रिनको चमक तथा अक्षरको आकार मिलाउने बानी उपयोगी हुन सक्छ।
मोबाइल वा कम्प्युटर आँखासँग अत्यन्त नजिक राखेर प्रयोग नगर्नु, अँध्यारो कोठामा अत्यधिक चम्किलो स्क्रिन नहेर्नु र काम गर्ने स्थानमा पर्याप्त प्रकाशको व्यवस्था गर्नु पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ।
आँखामा लगातार दुखाइ, दृष्टि धमिलो हुने, अत्यधिक सुख्खापन वा अन्य असामान्य समस्या देखिएमा आफैं औषधि प्रयोग गर्नुभन्दा आँखा विशेषज्ञसँग जाँच गराउनु उचित हुन्छ।
स्क्रिन आधुनिक जीवनको आवश्यकता बने पनि त्यसको प्रयोग गर्ने तरिका सही भएमा आँखामा पर्ने अनावश्यक दबाब कम गर्न सकिन्छ। त्यसैले ‘स्क्रिन छोड्ने’ भन्दा पनि ‘स्क्रिन प्रयोग गर्ने बानी सुधार्ने’तर्फ ध्यान दिनु आवश्यक छ।
